Kỹ năng sinh tồn: Dự báo thời tiết từ kinh nghiệm đúc kết của người xưa

Lên rừng -

Kỹ năng sinh tồn - Từ xa xưa, cha ông ta đã biết cách quan sát các hiện tượng trong tự nhiên để dự báo thời tiết, phục vụ công việc đồng áng cũng như tổ chức các hoạt động văn hóa lâu đời. Mặc dù hiện nay, với công nghệ phát triển, chúng ta đã có nhiều cách để dự báo thời tiết chính xác hơn xong trong các chuyến đi, không phải lúc nào chúng ta cũng có thể cập nhật thông tin được, do đó việc vận dụng các kinh nghiệm là điều cần thiết.

thời tiết

a. Vật tượng

1. Cua bò lên cao thế nào cũng lụt.

2. Cỏ gà mọc loang, cả làng có nước.

3. Dễ si ra trắng chẳng nắng được đâu.

4. Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, 

Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm.

chuồn chuồn

5. Quạ tắm thì ráo, sáo tắm thì mưa.

6. Kiến đắp thành thì bão.

Kiến ẵm con chạy ráo thì mưa.

Ngoài ra, người ta còn quan sát thấy rằng, có một loại hoa náng, khi loài hoa này nở hoa là sắp có mưa. Hoặc những đêm có tiếng ếch, nhái, cóc kêu râm ran suốt đêm ngày là báo hiệu trời sắp có mưa. Ở khu vực rừng núi hoặc trung du, khi có một số loài động vật rắn, rết, giun, dế, hươu, nai, hổ, báo chạy nháo nhác, tán loạn khắp nơi bò ra đường, đấy là tín hiệu báo tin sắp có động đất, núi lửa hoạt động sắp xảy ra trong vùng. Loài cá vàng nuôi làm cảnh, khi đường bơi lội của nó bị rối loạn, tức là báo hiệu sắp có động đất hoặc sóng thần sắp xảy ra. Loài sứa biển khi bơi dạt vào bờ từng đám, một cách không bình thường, đấy là báo hiệu có những trận bão đã xảy ra cách nó vài nghìn km. Vì loài sứa có vùng hạ âm đặc biệt có thể nghe được tiếng động đất rất nhỏ, cách xa nó hàng nghìn km.

b. Thiên tượng

Khi nhìn Thiên tượng, quan sát các đám mây, màu sắc của mây, sự lưu chuyển của đám mây trên bầu trời và quan sát ánh sáng Mặt trời, Mặt trăng, các vì sao, âm thanh của tiếng sấm, hương vị của gió trong không khí, người ta có thể đoán biết được thời tiết sẽ diễn ra như thế nào?. Dưới đây là những câu ca dao tổng kết, dự báo từ Thiên tượng:

1. Ráng mỡ gà ai có nhà thì chống (ý nói Thiên tượng báo hiệu sắp có giông, bão).

ráng mỡ gà

2. Hoặc: Ráng mỡ gà thì gió, ráng mỡ chó thì mưa.

3. Dày sao thì nắng, vắng sao thì mưa hoặc Sao dày thì nắng, sao vắng thì mưa.

4. Mặt trăng úa đỏ trời sắp có mưa.

5. Trăng quầng thì cạn (hạn hán), trăng tán thì mưa.

6. Chớp Đông nhay nháy gà gáy thì mưa

7. Sấm động đằng Nam nắng vàng cả mặt.

8.  Sấm động đằng Bắc mưa ập cả bờ.

9.  Sấm động đằng Đông không làm cũng có.

10. Sấm động đằng Tây thì đầy bồ thóc.(Báo hiệu có mưa thuận, gió hòa).

11. Cơn đằng Đông vừa trông vừa chạy (sắp có mưa ngay lập tức).

Hoặc: Cơn đằng Đông mưa giông bão giật.

12. Cơn đằng Nam vừa làm vừa chơi.

13. Cơn đằng Bắc đổ thóc ra phơi (ý nói ít có mưa).

14. Cơn đằng Tây chẳng mưa dây cũng bão giật.

15. Đông Nam có chớp chéo nhau, thấp sát mặt biển hôm sau bão về.

16. Mây xanh thì nắng, mây trắng thì mưa.

mây trắng

17. Sáng mưa mòi, trưa nắng lòi mắt ra.

18. Nào ai chài lưới ra khơi

Thấy mây đỏ ngọn thì bơi thuyền vào (ý nói sắp có giông, bão, mưa gió).

19. Thâm Đông, hồng Tây, dựng may,

Ai ơi ở lại ba ngày hãy đi. (báo hiệu trời sắp có mưa bão).

20. Rét tháng tư, nắng dư tháng tám (Tứ nguyệt hàn, bát nguyệt hạn).

21. Sấm đến tháng chín, rét đến tháng tư (Cửu nguyệt văn lôi, tứ nguyệt hàn).

22. Tháng chín nhiều giông mùa Đông rét muộn.

23. Thập nguyệt kiến hồng, tam đông bát vũ.

24. Bao giờ cho đến tháng mười 

Tha hồ đi lộng, đi khơi mặc lòng (Tháng mười ở đây là tháng mười Âm lịch, vào thời kỳ có mưa bão ít).

25. Mưa tháng bảy gãy cành trám (mưa nhiều, mưa dữ dội)

Nắng tháng tám rám trái bưởi (nắng nóng còn khủng khiếp).

26. Lúa chiêm đứng nép đầu bờ,

Hễ nghe tiếng sấm phất cờ (mở cờ) mà lên. (câu này ý nói vào vụ lúa chiêm, thời kỳ lúa còn con gái, nếu trong cơn mưa có sấm chớp thì lúa lớn và phát triển rất nhanh. Lý do: Vì trong nước mưa có kết hợp giữa nước (H₂O) và Axít nitơríc (HNO3) thành đạm hai lá (hai gốc Nitơ) NH4NO3. Đây là loại đạm rất tốt cho cây trồng về phát triển lá.

c. Thời vụ

1. Tháng một là tháng trồng khoai,

Tháng giêng trồng đậu, tháng hai trồng cà.

2. Bao giờ đom đóm bay ra, 

Hoa gạo rụng xuống thì tra hạt vừng.

3. Bao giờ ổi rụng, bàng trôi,Tua rua đúng Ngọ thì thôi cấy mùa.

4. Cấy mùa thì cấy cho sâu,Lúa chiêm thì gẩy cành dâu bối bừa. (Cấy nông tay, lý do, lúa chiêm rễ ăn sâu xuống, lúa mùa rễ ăn lên).

Kỹ năng sinh tồn

TỪ KHOÁ